เมื่อวันที่ 7 ตุลาคม 2569 หน่วยบริหารจัดการทุนด้านเทคโนโลยีและนวัตกรรมเพื่ออุตสาหกรรมแห่งอนาคต (บพค.) ภายใต้สำนักงานเร่งรัดการวิจัยและนวัตกรรมเพื่อเพิ่มความสามารถการแข่งขันและการพัฒนาพื้นที่ (องค์การมหาชน) (รวพ.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) นำโดย ดร.ณิรวัฒน์ ธรรมจักร์ ปฏิบัติหน้าที่ผู้อำนวยการ บพค. พร้อมด้วย รองศาสตราจารย์ ดร.วีระพงษ์ แพสุวรรณ ที่ปรึกษา บพค. ดร.จิตติ มังคละศิริ และ ดร.รัฐภูมิ ตู้จินดา รองผู้อำนวยการ บพค. ได้นำคณะผู้บริหารจากกระทรวง อว. นำโดย ศาสตราจารย์ ดร.ศุภชัย ปทุมนากุล ปลัดกระทรวง อว. ดร.วีระชัย อาจหาญ ผู้ว่าการสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (วว.) ดร.นพดล นันทวงศ์ ผู้อำนวยการศูนย์เทคโนโลยีไมโครอิเล็กทรอนิกส์ (TMEC) เข้าพบ นายวิชชุ เวชชาชีวะ เอกอัครราชทูต ณ กรุงโตเกียว เพื่อหารือและแลกเปลี่ยนมุมมองเกี่ยวกับทิศทางความร่วมมือด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมไทย–ญี่ปุ่น พร้อมรับฟังข้อเสนอแนะต่อการพัฒนาความร่วมมือระหว่างสองประเทศในระยะต่อไป ณ สถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น
โอกาสนี้ นายวิชชุ เวชชาชีวะ ได้แลกเปลี่ยนมุมมองต่อการยกระดับความร่วมมือไทย–ญี่ปุ่น โดยตั้งข้อสังเกตว่า การลงทุนของญี่ปุ่นในไทยยังอยู่บนฐานอุตสาหกรรมดั้งเดิมเป็นหลัก ซึ่งกำลังเผชิญการแข่งขันและการเปลี่ยนผ่านทางเทคโนโลยี ขณะที่ประเทศอื่นในอาเซียนเริ่มดึงดูดการลงทุนในอุตสาหกรรมใหม่มากขึ้น อาทิ อินโดนีเซียด้านแร่สำคัญ เวียดนามด้านเซมิคอนดักเตอร์ และฟิลิปปินส์ด้านเทคโนโลยีขั้นสูงที่เชื่อมโยงกับมิติความมั่นคง จึงเห็นว่าไทยควรเร่งยกระดับสู่ อุตสาหกรรมขั้นแนวหน้า (Frontier Industry) ควบคู่กับการพัฒนาระบบนิเวศและกำลังคนด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี รวมถึงเพิ่มบทบาทภาคเอกชนในการลงทุนด้านการวิจัยและพัฒนา และเชื่อมโยงเครือข่ายบุคลากรไทยในญี่ปุ่น พร้อมเสนอให้ใช้โอกาส ครบรอบ 140 ปีความสัมพันธ์ทางการทูตไทย–ญี่ปุ่นในปี 2570 เป็นหมุดหมายผลักดันโครงการวิจัยและความร่วมมือใหม่ระหว่างสองประเทศ
ด้าน ศ.ดร.ศุภชัย ได้นำเสนอทิศทางการขับเคลื่อนเสาหลักที่สำคัญทางเทคโนโลยีของประเทศไทย อาทิ การยกระดับอุตสาหกรรม Semiconductor & Advanced Electronics ควบคู่กับการพัฒนากำลังคนด้าน PCB/PCBA การพัฒนา Space Economy และ Small Satellites โดยเน้นรูปแบบ Co-creation และ Joint Venture เพื่อสร้างขีดความสามารถด้านเทคโนโลยีภายในประเทศ และการพัฒนา Quantum Computing และ Frontier Technology ผ่านความร่วมมือกับสถาบันวิจัยและบริษัทเทคโนโลยีขั้นสูงของญี่ปุ่น เพื่อเพิ่มบทบาทของไทยในห่วงโซ่คุณค่าของเทคโนโลยีแห่งอนาคต
ในส่วนของ ดร.ณิรวัฒน์ ได้นำเสนอทิศทางการขับเคลื่อนภารกิจของ บพค. โดยชี้ให้เห็นว่า ประเทศไทยควรขยับความร่วมมือกับประเทศญี่ปุ่นไปสู่อุตสาหกรรมแห่งอนาคต ที่ขับเคลื่อนด้วยเทคโนโลยีเชิงลึก (Deep Technology) ซึ่งไม่ได้พึ่งพากำลังคนจำนวนมากเป็นหลัก แต่ต้องอาศัยบุคลากรคุณภาพสูงที่มีความรู้และความเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน จึงจำเป็นต้องให้ความสำคัญกับการพัฒนากำลังคน ควบคู่กับการสร้างโอกาสให้บุคลากรไทยสามารถเข้าถึงโครงสร้างพื้นฐานวิจัยและผู้เชี่ยวชาญระดับโลก เพื่อเพิ่มศักยภาพในการพัฒนาเทคโนโลยีและเสริมขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ พร้อมเสนอ 5 สาขาเป้าหมายสำหรับการพัฒนาความร่วมมือกับญี่ปุ่น 1) Quantum Computing / Post-Quantum Cryptography 2) Space / LEO Satellites / IoT 3) Optical Semiconductor / Photonic Chips 4) Biosensors / Bio-interface 5) Dual-use Technology ตลอดจนการผลักดันกลไก Joint Research Call ร่วมกับหน่วยงานวิจัยชั้นนำของญี่ปุ่น เช่น NICT เพื่อพัฒนาไปสู่โครงการวิจัยร่วม การใช้ประโยชน์จากโครงสร้างพื้นฐานวิจัยและการพัฒนากำลังคนสมรรถนะสูงอย่างเป็นรูปธรรม
นอกจากนี้ คณะผู้บริหาร อว. ยังได้แลกเปลี่ยนประสบการณ์และข้อเสนอเกี่ยวกับการสร้างขีดความสามารถทางเทคโนโลยีภายในประเทศ โดยเน้นการถ่ายทอดเทคโนโลยีและการใช้ Local Content เพื่อเพิ่มความสามารถในการพึ่งพาตนเอง การเชื่อมโยงเครือข่ายกำลังคนไทยในเอเชีย ตลอดจนการสนับสนุน Technology Transfer และ Localization เพื่อให้ภาคอุตสาหกรรมสามารถนำเทคโนโลยีไปปรับใช้และสร้างมูลค่าเพิ่มได้จริง
การหารือครั้งนี้ทำให้ได้รับมุมมองเชิงลึกของญี่ปุ่น ต่อทิศทางการลงทุน เทคโนโลยี และการแข่งขันในภูมิภาค ซึ่งสามารถนำมาประกอบการปรับแนวทางของไทยสู่อุตสาหกรรมใหม่ ทั้งด้านกำลังคน เทคโนโลยีขั้นแนวหน้า และระบบนิเวศนวัตกรรม โดยสอดคล้องกับพันธกิจของ บพค. ในการสนับสนุนอุตสาหกรรมแห่งอนาคต พัฒนากำลังคนทักษะสูง และเชื่อมโยงพันธมิตรระดับนานาชาติ เพื่อผลักดันความร่วมมือกับญี่ปุ่นให้เกิดผลอย่างเป็นรูปธรรม
