เมื่อวันที่ 5 ตุลาคม 2569 หน่วยบริหารจัดการทุนด้านเทคโนโลยีและนวัตกรรมเพื่ออุตสาหกรรมแห่งอนาคต (บพค.) ภายใต้สำนักงานเร่งรัดการวิจัยและนวัตกรรมเพื่อเพิ่มความสามารถการแข่งขันและการพัฒนาพื้นที่ (องค์การมหาชน) (รวพ.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) โดย ดร.ณิรวัฒน์ ธรรมจักร์ ปฏิบัติหน้าที่ผู้อำนวยการ บพค. พร้อมด้วยคณะผู้บริหารและเจ้าหน้าที่ บพค. เข้าเยี่ยมชมและหารือความร่วมมือกับ National Institute of Information and Communications Technology (NICT) ณ เมืองโกเบ ประเทศญี่ปุ่น โดยได้รับเกียรติจาก ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม พร้อมด้วย ศาสตราจารย์ ดร.ศุภชัย ปทุมนากุล ปลัดกระทรวง อว. นายฉัตริน จันทร์หอม เลขานุการรัฐมนตรีว่าการกระทรวง อว. รองศาสตราจารย์ ดร.วีระพงษ์ แพสุวรรณ กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิในคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (กสว.) ดร. สุรชัย สถิตคุณารัตน์ ผู้อำนวยการสำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ (สอวช.) และ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. วีรชัย อาจหาญ ผู้ว่าการสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (วว.) ขณะที่ฝ่าย NICT นำโดย Dr. Hideo Ohno – President of NICT, Dr. Moriai Shiho – Vice President และ Dr. Wada Naoya – Senior Executive Director พร้อมคณะผู้บริหารและนักวิจัยให้การต้อนรับ
ศ.ดร.ยศชนันฯ ได้กล่าวถึงทิศทางของประเทศไทยในการเปลี่ยนผ่านการเป็นเพียงผู้ใช้เทคโนโลยี ไปสู่การเป็นผู้ร่วมคิด ร่วมพัฒนา และร่วมสร้างเทคโนโลยี (Co-creator) กับประเทศพันธมิตร โดยความร่วมมือกับ NICT จะเป็นโอกาสสำคัญในการเชื่อมโยงนักวิจัยไทยเข้ากับองค์ความรู้ เทคโนโลยี และโครงสร้างพื้นฐานวิจัยระดับโลก พร้อมผลักดันให้เทคโนโลยีที่พัฒนาร่วมกันสามารถนำมาทดสอบและประยุกต์ใช้ในบริบทของประเทศไทย เพื่อสร้างประโยชน์ทั้งต่อระบบวิจัย ภาคอุตสาหกรรม และเศรษฐกิจของประเทศ โดยหนึ่งในกลไกสำคัญที่ทั้งสองฝ่ายมุ่งผลักดันคือ การสนับสนุนทุนวิจัยร่วม (Joint Research Funding / Co-funding) เพื่อเปิดโอกาสให้นักวิจัยไทยและญี่ปุ่นร่วมกันพัฒนาโครงการวิจัยในเทคโนโลยีที่มีศักยภาพ โดยเริ่มจาก Photonics และ Bio-ICT ควบคู่กับการพัฒนา Researcher Exchange และ Talent Mobility เพื่อให้นักวิจัยไทยสามารถเข้าไปทำงานร่วมกับนักวิจัยของ NICT และเข้าถึงห้องปฏิบัติการ องค์ความรู้ และโครงสร้างพื้นฐานวิจัยขั้นสูงของญี่ปุ่น ขณะเดียวกัน ยังเปิดโอกาสให้นักวิจัยและผู้เชี่ยวชาญจาก NICT เข้ามาทำงานร่วมกับมหาวิทยาลัยและสถาบันวิจัยของไทย เพื่อให้เกิดการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้และสร้างเครือข่ายนักวิจัยระยะยาว
โอกาสนี้ คณะผู้แทนไทยยังได้เยี่ยมชมห้องปฏิบัติการและงานวิจัยสำคัญของ NICT ด้าน Advanced ICT Devices, Bio-ICT และ Photonic ICT อาทิ เทคโนโลยี Optical Communication และ Multi-core Fiber สำหรับการสื่อสารความเร็วสูง งานด้าน Cybersecurity และ Quantum Communication รวมถึงเทคโนโลยี Biosensing และ Silicon Photonics ซึ่งมีศักยภาพในการประยุกต์ใช้ด้านสุขภาพ อาหาร สิ่งแวดล้อม และระบบอัจฉริยะ โดยการเยี่ยมชมดังกล่าวช่วยให้ทั้งสองฝ่ายเห็นถึงโอกาสในการเชื่อมโยงเทคโนโลยีและโครงสร้างพื้นฐานวิจัยของ NICT เข้ากับโจทย์การวิจัยและการประยุกต์ใช้ของประเทศไทยได้อย่างเป็นรูปธรรมมากขึ้น
จากศักยภาพดังกล่าว อีกหนึ่งแนวทางที่ทั้งสองฝ่ายให้ความสนใจคือการใช้ประเทศไทยเป็น Sandbox เพื่อเชื่อมงานวิจัยจากห้องปฏิบัติการไปสู่การทดลองในสภาพแวดล้อมจริง โดยเฉพาะเทคโนโลยีด้าน Photonics และ Optical Networking, Cybersecurity และ Quantum Communication ตลอดจน Biosensing และ Bio-ICT ซึ่งสามารถประยุกต์ใช้ได้ในหลายบริบทของประเทศไทย อาทิ การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล การเพิ่มความมั่นคงปลอดภัยของระบบสื่อสาร การตรวจวัดคุณภาพน้ำและสิ่งแวดล้อม การเกษตรอัจฉริยะ ตลอดจนการประยุกต์ใช้เซนเซอร์ชีวภาพและ AI เพื่อสนับสนุนด้านสุขภาพและการแพทย์ นอกจากนี้ ทั้งสองฝ่ายยังหารือถึงการเปิดโอกาสให้นักวิจัยไทยเข้าถึง Device Fabrication Facilities, Cleanroom, Nanofabrication และ Advanced ICT Device Platforms ของ NICT เพื่อสนับสนุนตั้งแต่การวิจัย การสร้างต้นแบบ และการทดสอบเทคโนโลยี ไปจนถึงการประยุกต์ใช้จริง พร้อมเปิดโอกาสให้ภาคอุตสาหกรรมของไทยและญี่ปุ่นเข้ามามีส่วนร่วมตั้งแต่ระยะเริ่มต้น เพื่อเร่งให้ผลงานวิจัยสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้อย่างเป็นรูปธรรม
และในโอกาสนี้ Dr. Hideo Ohno และ ดร.ณิรวัฒน์ ธรรมจักร์ ได้ร่วมลงนามในหนังสือแสดงเจตจำนงความร่วมมือ (Letter of Intent: LOI) เพื่อวางกรอบความร่วมมือระหว่างสองหน่วยงานในการพัฒนากลไกความร่วมมือระดับทวิภาคีและการสนับสนุนทุนวิจัยร่วมระหว่างไทยและญี่ปุ่น รวมถึงการพัฒนาโครงการวิจัยร่วมสำหรับนักวิจัยของทั้งสองประเทศ โดยมุ่งเน้นจากเรื่อง Photonics และ Bio-ICT และสามารถขยายไปสู่เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารสาขาอื่นที่ทั้งสองฝ่ายมีความสนใจร่วมกันในอนาคต
ความร่วมมือครั้งนี้เป็นการต่อยอดจากการหารือระหว่าง บพค. และ NICT ที่ดำเนินมาอย่างต่อเนื่องตลอดปี 2569 โดยทั้งสองฝ่ายมีเป้าหมายร่วมกันในการยกระดับจากการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้และกิจกรรมระหว่างนักวิจัย ไปสู่ความร่วมมือเชิงสถาบันที่สามารถสนับสนุนการสร้างขีดความสามารถด้านเทคโนโลยีของทั้งสองประเทศได้อย่างเป็นระบบ ทั้งสองฝ่ายยังเห็นพ้องที่จะเดินหน้าการหารือเชิงเทคนิคในระดับคณะทำงาน เพื่อพัฒนารายละเอียดของโครงการวิจัยและแผนปฏิบัติการร่วม โดยจะหารือทั้งหัวข้อวิจัย กลไกสนับสนุนงบประมาณ การแลกเปลี่ยนนักวิจัย และรูปแบบการใช้ประเทศไทยเป็นพื้นที่ทดสอบเทคโนโลยี เพื่อเตรียมขับเคลื่อนความร่วมมือให้เกิดผลเป็นรูปธรรมตั้งแต่ปี 2570 เป็นต้นไป
สำหรับ บพค. การลงนามในหนังสือแสดงเจตจำนงความร่วมมือ และการหารือกับ NICT ถือเป็นอีกก้าวสำคัญในการเชื่อมโยง Brainpower, Frontier Technology และ Global Partnership เข้าด้วยกัน เพื่อสร้างเส้นทางให้นักวิจัยไทยสามารถทำงานร่วมกับนักวิจัยชั้นนำ เข้าถึงโครงสร้างพื้นฐานระดับโลก ร่วมสร้างองค์ความรู้และเทคโนโลยี และนำศักยภาพที่เกิดขึ้นกลับมาเชื่อมโยงกับระบบวิจัยและภาคอุตสาหกรรมของประเทศไทย โดยเป้าหมายในระยะต่อไปคือการผลักดันให้เกิด โครงการวิจัยที่ไทยและญี่ปุ่นลงทุนร่วมกัน นักวิจัยไทยที่เข้าไปทำงานกับ NICT และเทคโนโลยีที่ถูกนำมาทดสอบและต่อยอดในประเทศไทย เพื่อให้ทั้งกำลังคน องค์ความรู้ และเทคโนโลยีใหม่ที่เกิดจากความร่วมมือสามารถพัฒนาเป็นขีดความสามารถของประเทศสำหรับอุตสาหกรรมแห่งอนาคตได้อย่างยั่งยืน
