เมื่อวันที่ 29 พฤษภาคม 2569 ดร.ณิรวัฒน์ ธรรมจักร์ ปฏิบัติหน้าที่ผู้อำนวยการหน่วยบริหารจัดการทุนด้านเทคโนโลยีและนวัตกรรมเพื่ออุตสาหกรรมแห่งอนาคต (บพค.) ภายใต้สำนักงานเร่งรัดการวิจัยและนวัตกรรมเพื่อเพิ่มความสามารถการแข่งขันและการพัฒนาพื้นที่ (องค์การมหาชน) (รวพ.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) เป็นประธานเปิดงานสัมมนาแลกเปลี่ยนความรู้ : เสริมศักยภาพการจัดการน้ำด้วย AI ภายใต้โครงการพัฒนาระบบปัญญาประดิษฐ์เพื่อคาดการณ์ปริมาณน้ำฝนล่วงหน้า 12 เดือน จัดโดยสถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำ (สสน.) ณ โรงแรมโนโวเทล กรุงเทพ สยามสแควร์
การจัดงานครั้งนี้ นำโดย ดร.กนกศรี ศรินนภากร สถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำ (สสน.) ในฐานะหัวหน้าโครงการ ร่วมกับ สถาบันเทคโนโลยีแมสซาชูเซตส์ (Massachusetts Institute of Technology: MIT) เป็นหน่วยงานหลักในการดำเนินงานร่วมกับพันธมิตรสำคัญของไทย ได้แก่ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โดยมีเป้าหมายเพื่อสร้างเวทีแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ด้านการประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์ในการคาดการณ์ฝนและการบริหารจัดการน้ำ ถ่ายทอดประสบการณ์จากผู้เชี่ยวชาญทั้งในประเทศและต่างประเทศ ตลอดจนสร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างหน่วยงานวิจัย หน่วยงานบริหารจัดการน้ำ ภาคการศึกษา และภาคเอกชน เพื่อรับมือกับความเสี่ยงด้านน้ำและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศของประเทศ
ดร.รอยบุญ รัศมีเทศ ผู้อำนวยการ สสน. กล่าวว่า สสน. ให้ความสำคัญกับการนำเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ มาประยุกต์ใช้วิเคราะห์และคาดการณ์ข้อมูลด้านน้ำและสภาพอากาศ เพื่อยกระดับขีดความสามารถด้าน Hydro-Informatics ของประเทศ ทั้งนี้ความร่วมมือกับ MIT จะช่วยต่อยอดการพัฒนาเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ สำหรับการบริหารจัดการน้ำของประเทศไทยในอนาคต
โอกาสนี้ ดร.ณิรวัฒน์ฯ กล่าวว่า การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศส่งผลให้รูปแบบฝน ภัยแล้ง และอุทกภัยมีความผันผวนและคาดการณ์ได้ยากยิ่งขึ้น บพค. จึงมุ่งส่งเสริมการนำเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ มาใช้วิเคราะห์ข้อมูลและประเมินความเสี่ยงล่วงหน้า เพื่อสนับสนุนการตัดสินใจและยกระดับการบริหารจัดการน้ำของประเทศอย่างมีประสิทธิภาพ ทั้งนี้ โครงการดังกล่าวไม่ได้เป็นเพียงการพัฒนาระบบคาดการณ์ฝนระยะยาว แต่เป็นการสร้าง “ขีดความสามารถของประเทศ” ในการใช้ข้อมูล วิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยี เพื่อลดผลกระทบจากภัยพิบัติ และเสริมสร้างความมั่นคงด้านทรัพยากรน้ำอย่างยั่งยืน
ดร.ณิรวัฒน์ฯ เน้นย้ำว่า ความร่วมมือระหว่างประเทศไทยกับ MIT ถือเป็นกลไกสำคัญในการยกระดับขีดความสามารถของประเทศ โดยเปิดโอกาสให้บุคลากรไทยได้ทำงานร่วมกับนักวิจัยระดับแนวหน้าของโลก เรียนรู้มาตรฐานการพัฒนาเทคโนโลยีระดับสากล และต่อยอดองค์ความรู้สู่การใช้งานจริง สอดคล้องกับบทบาทของ บพค. ในการสนับสนุนการพัฒนาคน การยกระดับสถาบัน และการสร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างประเทศ เพื่อเสริมสร้างขีดความสามารถด้านวิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรมของประเทศ
ด้าน ดร.ไซ ราเวลา นักวิจัยหลักจากภาควิชา Earth, Atmospheric, and Planetary Sciences (EAPS) ของ MIT ได้ร่วมบรรยายพิเศษในหัวข้อ “Physics-Informed Artificial Intelligence (AI) to Predict Extreme Weather Events” โดยนำเสนอแนวทางการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ ร่วมกับองค์ความรู้ด้านฟิสิกส์และสถิติ หรือ Hybrid Modeling เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการน้ำ รวมถึงการใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ เพิ่มความละเอียดของข้อมูลการพยากรณ์ฝน ช่วยให้ระบบมีความแม่นยำสูงและสนับสนุนการตัดสินใจเชิงนโยบายได้อย่างมีประสิทธิภาพ
นอกจากนี้ ดร.เกียรติคุณ ชอบธรรม สสน. นำเสนอความก้าวหน้าของการพัฒนาระบบคาดการณ์ฝนระยะยาวด้วยเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ของประเทศไทย โดยนำแนวคิด Hybrid Intelligence มาผสานองค์ความรู้ด้านอุตุนิยมวิทยา อุทกวิทยา และภูมิอากาศศาสตร์ เข้ากับเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ขั้นสูง เพื่อเพิ่มความแม่นยำในการวิเคราะห์และคาดการณ์ฝนในระดับพื้นที่ รวมทั้งช่วยแปลผลข้อมูลเชิงเทคนิคให้เข้าใจง่ายสำหรับผู้กำหนดนโยบาย และหน่วยงานบริหารจัดการน้ำ รวมถึงการทำ Feature Engineering เพื่อการวิเคราะห์ปัจจัยภูมิอากาศ มาฝึกโมเดลปัญญาประดิษฐ์ เพื่อคาดการณ์ฝนล่วงหน้า 1–12 เดือน และแสดงผลเป็นแผนที่ฝนคาดการณ์ของประเทศไทย
ภายในงานยังมีการเสวนาในหัวข้อ “งานวิจัยสู่การปฏิบัติ : The Role of Artificial Intelligence in Hydro-Informatics” โดยผู้ทรงคุณวุฒิจากหลากหลายภาคส่วน ได้แก่ สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย สสน. และสำนักงาน MIT ภูมิภาคอาเซียน ร่วมแลกเปลี่ยนมุมมองบทบาทของเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ ในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ การพัฒนาระบบสนับสนุนการตัดสินใจเชิงนโยบาย ตลอดจนการรับมือกับความแปรปรวนของสภาพภูมิอากาศและภัยพิบัติด้านน้ำ การสนับสนุนความร่วมมือในครั้งนี้สะท้อนพันธกิจของ บพค. ในการเสริมสร้างความเข้มแข็งของระบบนิเวศวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (ววน.) อันจะนำไปสู่การเสริมสร้างความมั่นคงด้านน้ำ การลดความเสี่ยงจากภัยพิบัติ และการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืนในอนาคต
